Route Fietsroute 3 Hanzesteden

In de eerste helft van de veertiende eeuw werd in Zaltbommel een stadsverdediging aangelegd, die bestond uit een stadsmuur en een gracht. Bommel had vroeger vijf stadspoorten: de Gamerschepoort, de Bosschepoort, de Oenselsepoort, de Steigerpoort en de Waterpoort die als enige is overgebleven. In 1942-1943 is de Waterpoort gerestaureerd en kreeg deze het huidige uiterlijk (zonder een pleisterlaag). De reden dat de poort behouden is gebleven laat zich niet gemakkelijk verklaren, maar het zou ermee te maken kunnen hebben dat tegen de binnenzijde ervan huizen waren gebouwd die in gebruik waren.

Langs de middeleeuwse stadsmuur staan smalle, karakteristieke huizen die letterlijk tegen de muurwal zijn aangebouwd. Deze bebouwing is een bijzonder voorbeeld van ruimtegebruik in een middeleeuwse Hanzestad, waar elke vierkante meter binnen de veilige stadsmuren kostbaar was.

De imposante gothische Sint-Maartenskerk domineert het stadssilhouet van Zaltbommel. De kerk werd grotendeels gebouwd in de 15e en 16e eeuw, de bloeiperiode van de Hanzestad. In het interieur is een orgel te vinden dat Michaël Praetorius beschreef — een van de beroemdste orgels van Nederland.

De goed bewaarde middeleeuwse stadswallen omringen het historische centrum van Zaltbommel. Deze verdedigingswerken beschermden de Hanzestad eeuwenlang en bieden wandelaars vandaag de dag een prachtig uitzicht over de omliggende polders en de rivier de Waal.

Het monumentale pand op de Markt was eeuwenlang de stadsapotheek van Zaltbommel. Het gebouw weerspiegelt de welvaart die de Hanzehandel de stad bracht. De Markt was het kloppende hart van de Hanzestad, waar kooplieden uit heel Europa samenkwamen om handel te drijven.

Het inundatiekanaal bij Tiel is een bijzonder stuk waterbouwkundige geschiedenis. Het kanaal maakte deel uit van de verdedigingslinie waarbij het omliggende land onder water kon worden gezet om vijanden te weren. Het vormt een rustpunt op de fietsroute tussen Zaltbommel en Tiel.

Passewaaij is een archeologisch rijke polder ten westen van Tiel met sporen van bewoning uit de Romeinse tijd en de Middeleeuwen. De ligging aan de Waal maakte dit gebied al vroeg een knooppunt van handel en verkeer langs de rivier, lang voor de Hanze haar bloeitijd bereikte.

De Sint-Maartenskerk is het oudste en meest markante monument van Tiel. De kerk dateert uit de 13e eeuw en werd uitgebreid in de Hanzetijd. Net als Zaltbommel was Tiel een belangrijke Hanzestad aan de Waal. De kerk domineert het stadssilhouet en is zichtbaar van ver over de rivier.

Het Gotisch Huis in Tiel is een van de best bewaarde middeleeuwse stenen huizen van Nederland. Het dateert uit de 15e eeuw en is een tastbaar bewijs van de rijkdom die de Hanzehandel Tiel bracht. De karakteristieke spitsbogen en trapgevels vertellen het verhaal van een bloeiende handelsstad.

De voormalige binnenhaven en Waterpoort van Tiel waren in de Hanzetijd het economische kloppende hart van de stad. Schepen uit heel de Hanzeregio meerden hier aan om goederen te laden en lossen. Hoewel de haven allang niet meer functioneel is, ademt de locatie nog steeds de sfeer van een drukke middeleeuwse handelsplaats.

De Blauwe Sluis in Maasbommel is een historisch waterbouwkundig kunstwerk dat de verbinding verzorgt tussen de Maas en de omliggende polders. De sluis dateert uit de 19e eeuw en is een mooi voorbeeld van de Nederlandse waterbouwkunde. Maasbommel markeert het oostelijke eindpunt van de Hanzeroute.

Een opvallende muurschildering in Maasbommel verbeeldt de Hanzegeschiedenis en de traditionele mandenvlechterij waarvoor het dorp bekend stond. De mandenvlechterij was een belangrijke nijverheid in de regio — de gevlochten manden werden via de Hanzeroutes verhandeld door heel Europa.

De kasteelruïne "Het Hof" in Maasbommel is wat resteert van een middeleeuws kasteel dat ooit de regio domineerde. Het kasteel speelde een rol in de machtsstrijd over de Maasroutes die voor de Hanzehandel zo belangrijk waren. De ruïne biedt een stille getuigenis van een turbulent verleden.

De Heilige Lambertuskerk is de huidige parochiekerk van Maasbommel, gebouwd in de 19e eeuw op de plek van een veel oudere kerk. Sint Lambertus was de patroonheilige van de gemeenschap die hier al in de vroege middeleeuwen langs de Maas leefde en handeldreef.

De voormalige Sint Lambertuskerk is het eindpunt van de Hanzeroute in Maasbommel. Het middeleeuwse kerkgebouw herinnert aan de tijd dat Maasbommel een bloeiende gemeenschap was aan de Maas, verbonden met de Hanzesteden via de drukke waterroutes. Een waardige afsluiting van een reis door 700 jaar Hanzegeschiedenis.